Home Panie na Tarnowie
PANIE NA TARNOWIE cz. 11 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 04 sierpnia 2020 12:04

 

Dziewięć miniatur kobietKonstancja z Zamoyskich Sanguszkowa

Ostatnia z pań na Tarnowie była córką hrabiego Stanisława Zamoyskiego i Róży z Potockich. Urodziła się w 1864 r. prawdopodobnie w Podzamczu w gminie Maciejowice na Mazowszu, słynnej z bitwy odbytej w 1794 r. O dzieciństwie i młodości Konstancji Zamoyskiej nie wiele wiadomo. Z pewnością była już wtedy osobą bardzo pobożną, o czym świadczy wiele dokumentów o charakterze dewocyjnym z okresu jej panieństwa, których była adresatką. W 1895 r. w maciejowickim kościele wzięła ślub ze starszym o 22 lata Eustachym Stanisławem Sanguszką, marszałkiem i namiestnikiem galicyjskim. Eustachy Sanguszko gospodarował w Hrabstwie Tarnowskim już od 1876 r. W Tarnowie czekały na nowożeńców tłumy witających tarnowian i włościan, banderie konne i dwie bramy powitalne. Pierwsza w pobliżu dworca kolejowego, druga przy wejściu na teren parku pałacowego w Gumniskach.

Z aktywności Konstancji w pierwszych latach po ślubie można wymienić inicjatywę założenia w 1899 r. „Arcybractwa nieustającej adoracji Najświętszego Sakramentu ku wspieraniu ubogich kościołów aparatami liturgicznymi”. Członkowie bractwa organizowali m.in. wystawy paramentów liturgicznych w pałacu biskupim, które następnie otrzymywały uboższe kościoły diecezji tarnowskiej. Dochód z biletów przeznaczony był na fundusz bractwa. Wspomnijmy, że od 1900 r. w Tarnowie przy ul. Tuchowskiej działała cegielnia parowa założona przez księcia Eustachego Sanguszkę, której na cześć żony nadał imię „Konstancja”.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 16:52
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 11
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 10 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 04 sierpnia 2020 10:51

 

Dziewięć miniatur kobietHelena Sanguszkówna

Na tle pozostałych „pań na Tarnowie” Helena Sanguszkówna jest postacią wyjątkową. Dlatego, mimo że formalnie nie była posiadaczką Hrabstwa Tarnowskiego warto poświęcić jej biogram. Pisząc go więcej podziwu mam jednak dla jej starszej siostry, która chociaż nie robiła na współczesnych wrażenia „młodej bogini” jak Helena, lepiej chyba „zdała egzamin z życia”.  

Helena urodziła się w 1836 r. jako córka Władysława Hieronima i Izabeli Sanguszków. Dzieciństwo spędziła w Gumniskach i w Paryżu, dokąd wyjechała z matką i rodzeństwem na początku 1846 r. Otrzymała starannie wykształcenie domowe. Poznała biegle język francuski, w którym pisała zarówno listy, jak i próby literackie oraz wspomnienia. Ze względu na urodę, którą powszechnie się zachwycano, cieszyła się dużym powodzeniem towarzyskim. W swoich wspomnieniach Stanisław Tarnowski pisał o niej: „miała w postawie i twarzy coś z antyku; młoda bogini Diana mogła być taką jak ona”.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 12:15
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 10
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 9 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 04 sierpnia 2020 10:42

 

Dziewięć miniatur kobietIzabela Maria z Lubomirskich Sanguszkowa

Urodziła się w 1808 r. w Przeworsku (notabene miasta przez prawie dwa wieki należącego do Tarnowskich) jako córka Henryka Lubomirskiego, założyciela Muzeum Książąt Lubomirskich we Lwowie i ordynacji przeworskiej oraz Teresy z Czartoryskich. Odebrała staranne wykształcenie. 6 lipca 1829 r. w Przeworsku wzięła ślub ze starszym od niej o pięć lat Władysławem Hieronimem Sanguszką. Oboje mieli wspólnych babkę i dziadka w osobie Teresy i Józefa Klemensa Czartoryskich, dlatego do ślubu potrzebna była dyspensa papieska. Po ślubie odwiedzili w Rzymie swoją babkę Teresę.

Izabela i Władysław Hieronim osiedli w podtarnowskich Gumniskach. Byli pierwszymi z Sanguszków, którzy traktowali je jako stałą i główną rezydencję. W 1830 r. urodziło się im pierwsze dziecko – Jadwiga Klementyna. W przyszłości będzie ona matką m.in. Leona Pawła Sapiehy, arcybiskupa krakowskiego i kardynała, jednej z najwybitniejszych postaci Kościoła rzymsko-katolickiego 1 połowy XX w., a także Pawła Jana Sapiehy (urodził się w 1860 r. w Gumniskach), podróżnika i pierwszego prezesa Polskiego Czerwonego Krzyża.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:50
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 9
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 8 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 04 sierpnia 2020 10:22

 

Dziewięć miniatur kobietKlementyna Maria Teresa z Czartoryskich Sanguszkowa

W 1787 r. rząd cesarski odebrał księciu Hieronimowi Sanguszce władzę sądową i administracyjną nad miastem. Od tego czasu nie było prywatnych właścicieli miasta, chociaż prawie jeszcze do połowy XIX w. do Sanguszków należały Grabówka i Strusina, a od 1787 r. przez około 20 lat ich rezydencją w Tarnowie pozostawał Dom Książęcy (dzisiaj budynek przy placu Sobieskiego 5). Krótko pod koniec XVIII w. książę Hieronim Sanguszko postanowił wybudować siedzibę dla swojej rodziny w Gumniskach, gdzie już od lat 20 XVIII w. mieściła się „zwierzchność zamkowa”. Od tego czasu książęta Sanguszkowie, właściciele Hrabstwa Tarnowskiego (ale bez samego miasta), rezydowali w Gumniskach. Od 1780 r. książę Hieronim Sanguszko po raz trzeci zawarł związek małżeński. Jego wybranką była z Anna z Pruszyńskich. Z trójki dzieci, która im się narodziła dwoje zmarło w 1798 r. na ospę. Po śmierci księcia Hieronima przez 4 lata aż do swojej śmierci w 1816 r. księżna Anna mieszkała w Gumniskach dożywotnio dzierżąc dobra tarnowskie.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:50
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 8
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 7 PDF Drukuj Email
Aktualności
czwartek, 09 lipca 2020 08:19

Dziewięć miniatur kobiet.Marianna z Lubomirskich Sanguszkowa

Zanim napiszę o księżnej Barbarze Sanguszkowej, trzeciej żonie księcia Pawła Karola Sanguszki, krótko wspomnę, jakie skutki dla Tarnowa przyniosło wcześniej małżeństwo Marianny Lubomirskiej, córki Józefa i Teofili Lubomirskich, z tymże Sanguszką.

Kiedy w 1709 r. szesnastoletni Aleksander Dominik, obejmował we władanie wyludniony i zrujnowany Tarnów o rękę jego siostry, Marianny ubiegał się już książę Paweł Karol Sanguszko. Wprawdzie spotkał się ze zdecydowanym sprzeciwem Lubomirskich, ale ożenek ten poparł sam król August II, który po śmierci rodziców wziął Mariannę pod opiekę. Dwa lata później urodził się im syn Janusz Aleksander. Po bezpotomnej śmierci Aleksandra Dominika w 1720 r. Marianna stała się dziedziczką największej fortuny w Rzeczypospolitej wnosząc ją w dom Sanguszków. Zmarła 9 lat później. W testamencie pozostawiła synowi księciu Januszowi Aleksandrowi Sanguszce, ordynatowi ostrogskiemu, Hrabstwo Tarnowskie obciążone zapisem dożywotniego prawa użytkowania na rzecz Pawła Karola Sanguszki.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:10
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 7
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 6 PDF Drukuj Email
Aktualności
piątek, 03 lipca 2020 08:28

Dziewięć miniatur kobietTeofila Ludwika Ostrogsko-Zasławska

Po niespodziewanej i bezpotomnej śmierci brata Aleksandra Janusza Ostrogsko-Zasławskiego w 1673 r. stała się dziedziczką prawie całej ordynacji Ostrogskiej oraz „książęcej” połowy Hrabstwa Tarnowskiego, obciążonej zapisem 28 000 złp na rzecz jej matki Katarzyny z Sobieskich, księżnej Radziwiłłowej.

Teofila Ludwika urodziła się w 1654 r. jako córka księcia Władysława Dominika Ostrogsko-Zasławskiego i Katarzyny z Sobieskich. Od 1671 r. była żoną księcia Dymitra Jerzego Wiśniowieckiego, późniejszego hetmana wielkiego koronnego. Małżeństwo to nie doczekało się dzieci. W 1682 r. Wiśniowiecki zmarł. Rok później 29-letnia Teofila Ludwika, V ordynatka ostrogska, poślubiła starostę sandomierskiego Józefa Karola Lubomirskiego. Co ciekawe, oboje byli prapraprawnukami hetmana Jana Tarnowskiego.

Drugie małżeństwo Teofili Ludwiki zapowiadało się szczęśliwie. Zaczęło przychodzić na świat potomstwo: Teresa Katarzyna (ur. 1685), Aleksander Dominik (ur. 1693), Marianna (ur. 1693) oraz zmarły w dzieciństwie Jan. Teofila Ludwika Lubomirska często bywała z dziećmi na dworze swojego wuja króla Jana III Sobieskiego w Wilanowie. Ulubioną rezydencją jej i męża był zamek w Baranowie Sandomierskim, który za ich staraniem przebudowano według projektu Tylmana z Gameren.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:11
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 6
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 5 PDF Drukuj Email
Aktualności
poniedziałek, 29 czerwca 2020 08:15

 

Dziewięć miniatur kobietKatarzyna Sobieska

W tym odcinku wracamy do „książęcej” części Tarnowa, którą pozostawiliśmy w marcu 1633 r., kiedy objął ją Władysław Dominik książę na Ostrogu i Zasławiu, kwitując Teofilę Ostrogską z administrowania Hrabstwem Tarnowskim.

Bohaterka tego odcinka urodziła się rok później w Złoczowie. Wkrótce potem jej rodzice – Jakub i Teofila Sobiescy – przenieśli się do zamku Żółkwi. Tam Katarzyna wychowywała się pod czujnym i surowym okiem matki. Nie otrzymała staranniejszego wykształcenia, lecz z domu wyniosła nawyk czytania. Możliwe, że w dzieciństwie przeznaczono ją do życia zakonnego, któremu to zamiarowi przeszkodziła śmierć ojca, zmarłego w 1646 r.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:13
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 5
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 4 PDF Drukuj Email
Aktualności
poniedziałek, 22 czerwca 2020 11:45

Dziewięć miniatur kobiet

Katarzyna z Ostrogskich Zamoyska

Była córką księcia Aleksandra Ostrogskiego, brata Janusza, pomiędzy których w 1603 r. Hrabstwo Tarnowskie podzielił ich ojciec Konstanty. Matką jej była Anna z Kostków. Dzieciństwo spędziła prawdopodobnie na zamku w Jarosławiu. Ojca nie pamiętała ponieważ urodziła się w 1602 r. na rok przed jego śmiercią. Miała siedmioro rodzeństwa, z których czworo dożyło lat dojrzałych. Ponieważ Aleksander Ostrogski zmarł wkrótce po dziale majątkowym w 1603 r. majątek trzeba było znowu podzielić pomiędzy Janusza a dzieci Aleksandra. Nie obyło się bez gwałtownych sporów. W 1620 r. osiemnastoletnia Katarzyna wyszła za mąż za starszego o osiem lat Tomasza Zamoyskiego, syna słynnego kanclerza i założyciela Zamościa. Matką jego była Barbara z Tarnowskich, córka Stanisława, który w 1570 r. bez powodzenia zbrojnie chciał odzyskać Tarnów dla starszej linii Tarnowskich. Na zasadzie dygresji przypomnę, że związki Tarnowa z Zamoyskimi datują się od 1517 r. kiedy prepozytem tarnowskim został ks. Mikołaj Zamoyski. Dokonał on przebudowy domu prepozyta włączając w jego strukturę basztę murów miejskich.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:14
Czytaj cały tekst "Panie na Tarnowie" cz. 4
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 3 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 16 czerwca 2020 16:47

Dziewięć miniatur kobietTeofila z Tarłów Ostrogska

Była córką Zygmunta Tarły ze Szczekarzewic, kasztelana sądeckiego i Barbary z Sobków. Urodziła się w 1595 r. w zamku Melsztyn należącym do jej ojca. W 1612 r. siedemnastoletnią Teofilę wydano wbrew jej woli za starszego o 41 lat księcia Janusza Ostrogskiego, kasztelana krakowskiego. Okoliczności tego małżeństwa były bardzo bolesne dla Teofili. Zakochana była ona w młodym niezamożnym rotmistrzu husarskim Stefanie Koniecpolskim, służącym właśnie u księcia Janusza. Ten najpierw wyraził zgodę, aby ubiegał się on o rękę Tarłówny. Wkrótce jednak sam postanowił zwrócić się do jej rodziców z propozycją poślubienia Teofili. Na domiar złego dla młodych nakazał Koniecpolskiemu, aby to on udał się w jego imieniu z oświadczynami do Melsztyna. Zygmunta i Barbara Tarłowie przyjęli oświadczyny Ostrogskiego. Teofila stała się wkrótce jego trzecią żoną, która miała mu dać upragnionego męskiego potomka, jedynego spadkobiercę ogromnej ordynacji. Dziedzic o imieniu Janusz Włodzimierz wprawdzie się urodził, ale zmarł w wieku niemowlęcym w 1618 r. Dwa lata później odszedł na tamten świat kasztelan krakowski upamiętniony wraz z pierwszą żoną Zuzanną z Seredych wspaniałym pomnikiem w tarnowskiej kolegiacie.

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:15
Więcej…
 
PANIE NA TARNOWIE cz. 2 PDF Drukuj Email
Aktualności
poniedziałek, 15 czerwca 2020 10:09

Dziewięć miniatur kobietZofia Ostrogska z Tarnowskich

Opisana w pierwszym odcinku pani Eliżka była prababką, ale żyła tak dawno, że nawet ojciec Zofii Jan Amor Tarnowski jej nie pamiętał. Matką jej była Zofia z Szydłowieckich herbu Odrowąż. Zapewne więc otrzymała imię po niej imię. Urodziła się w 1534 r. Było to w latach największych triumfów militarnych jej ojca hetmana wielkiego koronnego. Tzw. Państwo tarnowskie, a od 1547 r. Hrabstwo Tarnowskie, stanowiące własność jej ojca było największym majątkiem możnowładczym w Królestwie Polskim i stan posiadania tej linii Tarnowskich nie kończył się na nim.

W lutym 1553 r. w Tarnowie dziewiętnastoletnią Zofię poślubił kniaź Konstanty Wasyl Ostrogski. Starszy o osiem lat Rusin był najbogatszym magnatem w Wielkim Księstwie Litewskim i opiekunem prawosławia w całej Rzeczypospolitej. Nie wiem jak wyglądał taki interkonfesyjny ślub, ale oboje małżonkowie mieli w założeniu pozostać przy swoim wyznaniu. Pewnym skandalem było tylko przysłanie na ślub od zaproszonego króla Zygmunta Augusta dworzanina niższej rangi. Spowodowane było to chłodnymi relacjami między monarchą a hetmanem. Już rok później Konstanty i Zofia doczekali się syna, któremu nadali imię Janusz (w obu rodach nie było jeszcze nikogo o tym imieniu).

Poprawiony: wtorek, 04 sierpnia 2020 10:16
Więcej…
 
Więcej artykułów…
«pierwszapoprzednia12następnaostatnia»

Strona 1 z 2
Copyright © 2020 . Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.
Free joomla themes designed by Lonex.