Home Z historii Tarnowa i okolic
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 27 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 02 czerwca 2020 08:10

Asymetryczny kolaż trzech zdjęć z WierzchosławicZ historii Wierzchosławic i jego zamku

Rachunek świętopietrza z 1326 r. przynosi pierwszą wzmiankę o parafii św. Wojciecha w Wierzchosławicach, związanych od początku z możnowładczym rodem pieczętującym się herbem Sulima. Według ustaleń genealogicznych na temat tego rodu wieś istniała na pewno już w XII wieku. Fundatorem pierwszego kościoła był prawdopodobnie Strzeszek, cześnik krakowski (l. 1223-1227) i sandomierski (l. 1228-1229). Można przypuszczać, że jeden z jego przodków żyjących w XII w. nosił imię Wierzchosław. Od niego właśnie wzięła nazwę wieś. Imię to pojawia się w tym rodzie także później. Nosił je Wierzchosław, syn Wawrzyńca i wnuk Strzeszka, kanonik krakowski w czasach króla Władysława Łokietka. Pierwsi właściciele Wierzchosławic Włodek i Nawój poświadczeni są po raz pierwszy w 1365 r. Najprawdopodobniej pierwszą obronną siedzibę w tej wsi zbudował cześnik krakowski i starosta lubelski Włodek, herbu Sulima (zm. 1391), który przeniósł się tam z zawiślańskich Charbinowic. Był to wybitny dyplomata, który wielokrotnie posłował na Litwę w sprawie małżeństwa Jagiełły z Jadwigą. Fortalicja w Wierzchosławicach została przebudowana, względnie zbudowana na nowo na początku XV wieku przez syna Włodka Bartosza. Jan Długosz określa ją jako „curia militaris” , czyli dwór obronny. Zamek lub dwór obronny w Wierzchosławicach składał się prawdopodobnie z domu pańskiego i zabudowań dworskich pomieszczonych na usypanym kopcu, otoczonym fosą. Rozebrany został po 1539 roku. W 1481 roku po bezpotomnej śmierci Bartosza Wierzchosławice zakupili Tarnowscy i włączyli wraz z sąsiednimi wsiami jako osobny (największy) klucz majątkowy w ramach dóbr tarnowskich.

Poprawiony: czwartek, 25 czerwca 2020 09:35
Czytaj cały tekst o Wierzchosławicach
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 26 PDF Drukuj Email
Aktualności
środa, 27 maja 2020 11:55

Czytaj cały tekstZ historii Lisiej Góry

Lisia Góra to stolica gminy i największa jej miejscowość położona na skrzyżowaniu dróg do miast powiatowych Tarnowa, Dąbrowy Tarnowskiej i Mielca. Do integralnych części Lisiej Góry należą: Dębiarze, Głodna Wieś, Partuły, Podkościele i Za Gościńcem.

W 1354 r. król Kazimierz Wielki nadał Mikołajowi, Pawłowi i Klemensowi, synom zmarłego rycerza Witka 40 łanów lasu na terytorium tarnowskim celem osadzenia wsi na prawie niemieckim, której nazwę określono jako „Żukowice”. Analiza tekstu dyplomu i dane topograficzne skonfrontowane z mapą świadczą o tym, że Lisia Góra lokowana została na „surowym korzeniu” w pobliżu starszej wsi Żukowice (dzisiaj Stare Żukowice) i miała nosić taką samą nazwę. Zapisywana ona była w dokumentach jako: Brzuchowa, Zuchowa, Żukowa, Żukowice. W 1381 r. po raz pierwszy w dokumentach pojawia się nazwa Góra, a od 1408 r. występuje już stale Lisia Góra. Pojawiające się w różnych popularnych publikacjach twierdzenia o istnieniu w Lisiej Górze wczesnośredniowiecznej osady albo grodu nie mają żadnych podstaw. Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą wprawdzie z okresu neolitu, ale osady te nie miały kontynuacji w epoce brązu ani żelaza. Wieś powstała w 2 połowie XIV w. na trzebieży leśnej Przez Lisią Górę prowadziła droga łącząca Tarnów z Luszowicami. Istnienie jej potwierdził dokument z 1748 r., ale najprawdopodobniej istniała kilka wieków wcześniej.

Poprawiony: wtorek, 02 czerwca 2020 15:23
Więcej…
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 25 PDF Drukuj Email
Aktualności
środa, 27 maja 2020 08:38

 

Fotografia w sepii przedstawiająca Jana SzczepanikaJan Szczepanik
Polecamy najnowszy film Tomasza Rożka o związanym z Tarnowem słynnym wynalazcy Janie Szczepaniku. Ta wyjątkowa postać wciąż fascynuje nie tylko historyków nauki. Tarnowianie mogą być z niego dumni.

https://www.youtube.com/szczepanik...

 

 






Fot. źródło: wikipedia

 

Poprawiony: czwartek, 28 maja 2020 11:18
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 24 PDF Drukuj Email
Aktualności
poniedziałek, 25 maja 2020 08:01

Czytaj cały tekstWidoki ruin zamku tarnowskiego z XIX w.

Z czasów istnienia zamku tarnowskiego znamy tylko jeden widok, niestety bardzo schematyczny i uproszczony. Możemy go zobaczyć na drzewie genealogicznym Tarnowskich z 1644 r. Niestety nie znamy żadnego widoku zamku tarnowskiego z prawie stuletniego okresu od 1747 do 1848 r., czyli od zgody na rozbiórkę i wykorzystanie ruin do budowy kościoła Bernardynek (dzisiaj kościół Bernardynów) do czasu wzniesienia tam kopca ku czci ofiar rabacji galicyjskiej. Chociaż podobno taki istniał i był prezentowany na wystawie w 1888 r. Temat prawdziwych i domniemanych widoków ruin zamku opisał szczegółowo Stanisław Potępa w książce „Tarnów w dawnych widokach i obrazach”.

Ruiny zamku tarnowskiego bardzo szybko znikały z oczu ludzkich. W 1830 r. ks. Jan Balicki pisał w pierwszej monografii Tarnowa, że jedynie: „Starzy ludzie pamiętają zwaliska starego zamku, a dzisiaj pozostały po nim tylko nieznaczne resztki baszty bramowej”. W 1840 r. Tarnów odwiedził krajoznawca i etnograf Żegota Pauli. W swojej relacji napisał:

Poprawiony: poniedziałek, 25 maja 2020 08:27
Więcej…
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 23 PDF Drukuj Email
Aktualności
środa, 20 maja 2020 14:47

 

Czytaj cały tekstDwór w Janowicach

Janowice leżą w gminie Pleśna na prawym brzegu Dunajca. Zabudowania ciągną się wzdłuż potoku Lubinka w przysiółku Dolna Wieś, około siedemnastu kilometrów na południowy zachód od Tarnowa. Wieś ta słynie przede wszystkim z okazałego dworu znajdującego się w zabytkowym parku, położonym na wysokości około 210-235 m n.p.m.

Pierwsza wzmianka o Janowicach pochodzi z 1347 r. W tym właśnie roku król Kazimierz Wielki, nagradzając zasługi rycerskiej rodziny herbu Strzemię z Janowic, przeniósł należącą do niej wieś z prawa polskiego na prawo niemieckie i nadał ich dobrom immunitety − gospodarczy i sądowy. Od końca XIV wieku licznie rozrodzeni Strzemieńczycy (między innymi Chwalibogowie) rozpoczęli zakładanie drobnych osad koło Janowic. Siedzibę Strzemieńczyków w Janowicach identyfikuje się z ziemnymi pozostałościami gródka znajdującymi się na terenie parku. Panowie z Janowic znani byli z konfliktów ze swoimi sąsiadami. W 1396 r. Dzierżek i Andrzej z Janowic procesowali się z Andrzejem, panem na zamku Trzewlin w Wielkiej Wsi, o dziedzinę i 200 grzywien, a niedługo później Kilian z Janowic procesował się z panami z Lusławic. W 1558 r. część Janowic kupił Stanisław Stadnicki. Z czasem cała wieś przeszła w ręce Stadnickich.

Poprawiony: środa, 20 maja 2020 14:49
Więcej…
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 22 PDF Drukuj Email
Aktualności
środa, 20 maja 2020 08:22

Widok okna papieskiego w Domu Biskupim w Tarowie przy ulicy Mościckiego 9100 urodziny Karola Wojtyły

Setna rocznica urodzin Karola Wojtyły, który jako biskup Rzymu wybrał imię Jan Paweł II. Większość z nas w wieku starszym niż szkolny ma związane z nim wspomnienia i przemyślenia. Niektórzy pamiętają Jego homilie, książki i inne wypowiedzi. Liczni szczęśliwcy mogą wspominać pielgrzymki do Ojczyzny, a nawet osobiste spotkania ze św. Janem Pawłem II. Intensywne pozostają wciąż dla wielu ostatnie wspólnotowe wspomnienia z dnia śmierci, pogrzebu i kanonizacji, świece zapalane przez wiele dni w oknach o 21.37. Codziennie mijamy Jego pomniki, tablice upamiętniające wydarzenia i rocznice. Dzisiaj 100 rocznica urodzin świętego Jana Pawła II. Przypadła w wyjątkowym czasie, kiedy niemożliwe są uroczyste celebry z udziałem wielu ludzi. Wykorzystajmy więc ten czas jak najlepiej, aby uświadomić sobie czy jeszcze jest nam bliski. Jak wyglądałaby Polska i świat gdyby Jego nie było.

Pomocą mogą być książki, publikacje i filmy. Z tarnowskiego punktu widzenia ważna jest książka Barbary Sawczyk pt. „Karol Wojtyła w Diecezji Tarnowskiej. Kalendarium z wyborem tekstów” dostępna w Tarnowskiej Bibliotece Cyfrowej:

http://dlibra.biblioteka.tarnow.pl/dlibra/...

Pielgrzymkę Jana Pawła II do Tarnowa możemy przeżyć jeszcze raz oglądając film:

https://www.youtube.com/watch...

W większym skrócie we wspomnieniu ks. infułata Władysława Kostrzewy:

https://www.youtube.com/watch...

Homilię wygłoszoną w Tarnowie możemy przeczytać na stronie:

https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/...

Krzysztof Moskal

Poprawiony: środa, 20 maja 2020 08:51
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 21 PDF Drukuj Email
Aktualności
czwartek, 14 maja 2020 08:11

Wyobrażenie zamku Melsztyn w 2. poł. XVII - aut. K. Moskal. Odsyłacz do całego tekstu"O smutnym końcu Adama Tarły z Dębna"  Cz.1 - 4

Każdy kto zwiedził piękny późnogotycki zamek w Dębnie słyszał legendę o zamurowanej Tarłównie i jej złotych warkoczach, które mieli pokazywać jeszcze ostatni przedwojenni właściciele zamku. Kto chce, niech wierzy. Ja chciałby opisać dłuższą, nie mniej ciekawą, a z pewnością prawdziwą historię związaną z Tarłami i Dębnem. Pierwszą przedstawicielką tego rodu zamieszkałą w Dębnie była wdowa po księciu Januszu Ostrogskim Teofila z Tarłów. Po śmierci męża w 1620 r. przez 10 lat mieszkała w zamku tarnowskim. Potem kupiła od Zbigniewa Fraksztyna zamek w Dębnie i tam przeniosła się z całym dworem. Zmarła w 1635 r.

przekazując klucz dębiński z zamkiem starszemu z braci, Zygmuntowi Aleksandrowi, panowi na Melsztynie. Wnukiem tegoż był Stanisław, który w 1699 r. otrzymał urząd kuchmistrza koronnego. Nie angażował się on zanadto w życie polityczne królestwa, ponieważ najważniejsza dla niego była miłość do stryjecznej siostry Anny, którą w 1690 r. po śmierci matki księżnej Franciszki z Korybutów Wiśniowieckich i ojczyma Kazimierza Tarły wziął pod opiekę jego ojciec Adam Tarło.

Poprawiony: środa, 20 maja 2020 08:21
Więcej…
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 20 PDF Drukuj Email
Aktualności
środa, 13 maja 2020 10:28

"Śniadanie arcyksięcia" 

Nie często zdarzały się w Tarnowie wizyty członków cesarskiej rodziny.Każda z nich była wielkim wydarzeniem. Większość z nich łączyła się z odwiedzinami u książąt Sanguszków w ich gumniskim pałacu. 21 września 1886 r. w Tarnowie gościł arcyksiążę Karol Ludwik wracający pociągiem z manewrów wojskowych. Notabene najmłodszy brat cesarza Franciszka Józefa przyjechał do Tarnowa linią kolejową swojego imienia. Jak pisano w „Pogoni” w pałacu gumniskim spożył śniadanie z rodziną książąt Sanguszków, na które podano rosół cesarski, pasztet z gęsiej wątróbki i bekasów, baraninę w sosie pomidorowym, kuropatwy świeże, kotlety à la Vileroi, zielony groszek po angielsku, puding à la Karol Ludwik, sery i owoce, wina czerwone Bourdeaux i białe węgierskie. Następnie arcyksiążę pojechał do Starostwa, gdzie przedstawiono mu wybitniejszych członków Towarzystwa Czerwonego Krzyża, odwiedził też klasztor ss. Urszulanek, bursę św. Kazimierza i hrabiostwo Kielmansegg’ów, gdzie ugoszczono go herbatą. Klasztor, bursę i dworzec arcyksiążę wizytował pod kątem przystosowania ich do funkcji szpitali na wypadek wojny.


Krzysztof Moskal

Poprawiony: środa, 13 maja 2020 10:44
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 19 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 12 maja 2020 10:02

Czytaj cały tekstNa początku XX w. w Tarnowie własne biblioteki, czytelnie i wypożyczalnie posiadały różne instytucje, szkoły, stowarzyszenia i osoby prywatne. Największą była biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego. Bogaty choć mniejszy księgozbiór znajdował się w gumniskim pałacu książąt Sanguszków. Wypożyczalnie książek prowadzili niektórzy księgarze i drukarze. Należy wspomnieć, że książki wypożyczano wówczas za niewielką opłatą. W 1906 r. przy charytatywnej Taniej Kuchni w Tarnowie publiczną bibliotekę założył ks. Walenty Gadowski, pedagog, taternik i propagator turystyki wysokogórskiej. Później przyjęła ona nazwę biblioteki im. Zygmunta Krasińskiego. Biblioteka ta działała do 1925 r. Kilka wypożyczalni ze skromnym księgozbiorem prowadziło w Tarnowie Towarzystwo Szkoły Ludowej, którego celem był rozwój oświaty wśród ludu.

Inicjatorem założenia biblioteki literacko-naukowej dostępnej dla wszystkich był profesor gimnazjalny Kasper Ciołkosz, członek TSL i działacz społeczno-polityczny. 15 maja 1908 r. na zebraniu tarnowskiego koła TSL zapadła uchwała o założeniu w Tarnowie Biblioteki Publicznej im. Juliusza Słowackiego.

Poprawiony: czwartek, 14 maja 2020 08:47
Więcej…
 
Z HISTORII TARNOWA I OKOLIC cz. 18 PDF Drukuj Email
Aktualności
wtorek, 12 maja 2020 09:56

 Na stronie Tarnowskiego Centrum Informacji można znaleźć kilkanaście tematycznych szlaków po Tarnowie, które pozwalają poznać miasto w różnych jego aspektach.

https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/szlaki-tematyczne/

Najdłuższym z nich jest "Szlak galicyjski" liczący 80 przystanków.

Podążając nim możemy zobaczyć nie tylko najładniejsze budynki Tarnowa przełomu XIX i XX w., ale też najważniejsze dla tarnowian tamtych czasów budynki publiczne, urzędy, szkoły. Wędrując nim, choćby wirtualnie, można choć trochę przenieść się w tamte czasy, znane ze starych fotografii i pocztówek. Na końcu opisu można znaleźć biogramy najważniejszych tarnowskich architektów, twórców tych budowli.

Zapraszam na długi spacer:

https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/szlaki-tematyczne/galicyjskim-szlakiem-po-tarnowie-2/

Poprawiony: wtorek, 12 maja 2020 10:01
 
«pierwszapoprzednia123następnaostatnia»

Strona 1 z 3
Copyright © 2020 . Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.
Free joomla themes designed by Lonex.